Borçlu Temerrüdü ve Alacaklının Hakları

Borçlu temerrüdü, muaccel hâle gelmiş bir borcun kanuna uygun biçimde istenmesine rağmen zamanında yerine getirilmemesi durumunda gündeme gelir. Genel kural olarak temerrüt için alacaklının ihtarı gerekir. Ancak ifa günü taraflarca birlikte belirlenmişse veya kanunda sayılan bazı durumlar varsa ayrıca ihtar gerekmeyebilir. Haksız fiilden veya sebepsiz zenginleşmeden doğan borçlarda da temerrüdün başlangıcına ilişkin özel kurallar bulunur.

Temerrüde düşen borçlu, gecikmeden doğan zararı karşılamakla yükümlü olabilir. Borçlu, temerrüde düşmekte kusuru olmadığını kanıtlayabilirse kanundaki koşullarla sorumluluktan kurtulabilir. Para borçlarında temerrüt faizi ve temerrüt faizini aşan zararın istenmesi de ayrı koşullara tabidir.

Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde alacaklı genellikle borçluya ifa için uygun bir süre verir veya hâkimden süre verilmesini ister. Süre etkisiz kalacaksa, gecikme nedeniyle ifa alacaklı için yararsız hâle gelmişse ya da sözleşmede belirli zamanda ifanın esas olduğu anlaşılıyorsa ek süre gerekmeyebilir. Süre sonunda borç yerine getirilmezse alacaklı kanundaki seçimlik haklara başvurabilir. Bunlar ifayı ve gecikme zararını istemek, ifadan vazgeçerek ifa etmeme zararını talep etmek veya sözleşmeden dönmektir. Sürekli edimli sözleşmelerde sona erdirme bakımından özel kurallar uygulanır.