Cebir, şiddet, korkutma ve tehdit nedeniyle ceza sorumluluğu

Genel açıklama: Ceza sorumluluğunun temel şartlarından biri, kişinin davranışını özgür iradesiyle yönlendirebilmesidir. Kişi, karşı koyamayacağı veya kurtulamayacağı derecede cebir, şiddet, korkutma ya da tehdit altında suç işlemeye zorlanmışsa, bu baskının niteliğine göre ceza sorumluluğu ortadan kalkabilir veya farklı şekilde değerlendirilebilir.

Açıklama / detay içerik: Cebir ve şiddet, kişinin fiziksel hareket özgürlüğünü veya bedensel bütünlüğünü etkileyen zorlamaları ifade eder. Korkutma ve tehdit ise kişide ağır bir zarar göreceği endişesi oluşturarak iradesini baskı altına alabilir. Her baskı veya korku, bu hükmün uygulanması için yeterli değildir. Baskının somut olayda kişinin direnme ve başka türlü davranma imkânını ortadan kaldıracak ağırlıkta olması gerekir.

Baskıyı uygulayan kişi, mağduru suç işlemeye zorlamışsa asıl ceza sorumluluğu bakımından ayrıca değerlendirilir. Suçu işleyen kişinin baskı altında bulunup bulunmadığı belirlenirken tehdidin içeriği, tehdidi yapan kişinin gücü, olayın zamanı, mağdurun içinde bulunduğu şartlar ve kaçma veya yardım isteme imkânı incelenir.

Temel maddeler: Cebir, şiddet, korkutma ve tehdit irade özgürlüğünü etkileyebilir. Baskının karşı konulamaz veya kurtulunamaz nitelikte olması gerekir. Baskının ağırlığı somut olayın şartlarına göre değerlendirilir. Zorlama ile suçu işleyen kişi ile zorlamayı yapan kişinin sorumluluğu birbirinden ayrılır. Tehdidin gerçek, ciddi ve belirli olması önemlidir.

Dikkat edilmesi gerekenler: Kişinin yalnızca “korktum” demesi hükmün uygulanması için yeterli değildir. Korkunun hangi olaydan kaynaklandığı ve kişinin neden karşı koyamadığı somut delillerle ortaya konulmalıdır. Tehdidin geleceğe ilişkin olması, mağdurun yakınlarına yönelmesi veya ekonomik ve sosyal baskı niteliğinde bulunması da olayın özelliklerine göre değerlendirilebilir.