Ceza kanununun zaman bakımından uygulanması

Genel açıklama: Ceza kanunlarının zaman bakımından uygulanması, bir fiilin işlendiği tarihteki kanun ile daha sonra yürürlüğe giren kanun arasında farklılık bulunması hâlinde hangi hükmün uygulanacağını belirler.

Açıklama / detay içerik: Ceza hukukunda kanunların geçmişe yürütülmemesi temel ilkedir. Fiilin işlendiği tarihten sonra çıkarılan bir kanun, kural olarak geçmişte işlenen fiillere uygulanmaz. Ancak sonraki kanun failin lehine sonuç doğuruyorsa lehe kanun uygulanır. Bu değerlendirme yalnızca ceza miktarına göre değil, suçun unsurlarına, yaptırım türüne, zamanaşımına ve diğer sonuçlarına göre bütüncül biçimde yapılır.

Temel maddeler: Ceza kanunları kural olarak geçmişe yürütülemez. Suç ve ceza içeren hükümler kıyas yoluyla genişletilemez. Fiilin işlendiği tarihteki kanun dikkate alınır. Sonraki kanun failin lehineyse lehe kanun uygulanır. Güvenlik tedbirlerine ilişkin hükümler bakımından da kanunda öngörülen özel kurallar dikkate alınır.

Dikkat edilmesi gerekenler: Lehe kanun belirlenirken eski ve yeni kanunun tüm hükümleri bir bütün olarak karşılaştırılmalıdır. Sadece ceza miktarının düşük olması her zaman tek başına belirleyici değildir. Fiilin suç olmaktan çıkarılması, cezanın türünün değiştirilmesi, zamanaşımı ve infaz koşulları da değerlendirmeye dâhil edilebilir. Geçici veya süreli kanunların uygulanması bakımından özel kurallar bulunabilir.