Sebepsiz Zenginleşme ve İade Borcu

Sebepsiz zenginleşme, bir kişinin haklı bir hukuki sebep olmaksızın başkasının malvarlığından veya emeğinden değer kazanmasıdır. Geri verme borcu, bu değer için baştan itibaren geçerli bir sebep bulunmadığında, beklenen sebep gerçekleşmediğinde veya var olan sebep sonradan ortadan kalktığında gündeme gelebilir. Geri istenecek değer, olayın ve zenginleşmenin niteliğine göre belirlenir.

İade borcunun kapsamı, zenginleşmenin hâlen elde bulunup bulunmadığına ve zenginleşenin iyi niyetli olup olmadığına bağlıdır. Kişi zenginleşmenin elinde kalmadığını kanıtlarsa bazı durumlarda yalnızca kalan kısmı geri vermekle yükümlü olur. Ancak zenginleşmeyi iyi niyetli olmadan elden çıkarmışsa veya geri vermek zorunda kalabileceğini hesaba katması gerekiyorsa daha geniş sorumluluk doğabilir. İyi niyetli zenginleşen zorunlu ve yararlı giderlerini kanundaki koşullarla isteyebilir; iyi niyetli olmayan kişinin giderlere ilişkin hakları daha sınırlıdır.

Borçlu olmadığı bir edimi kendi isteğiyle yerine getiren kişinin geri istemesi de özel koşullara bağlıdır. Kanun, hukuka veya ahlaka aykırı bir sonucun gerçekleşmesi amacıyla verilen şeylerin geri istenmesini ayrıca sınırlar. Sebepsiz zenginleşme taleplerinde zamanaşımı süreleri bulunduğundan, zenginleşmenin gerçekleştiği ve geri isteme hakkının öğrenildiği tarihler önem taşır.