Ticari defterlerin delil niteliği

Genel açıklama: Tacirlerin tuttuğu ticari defterler, yalnızca işletmenin mali kayıtlarını göstermekle kalmaz; bazı şartların gerçekleşmesi hâlinde mahkemede delil olarak da kullanılabilir. Ticari defterlerin delil niteliği kazanabilmesi için kanuna uygun tutulması, kayıtların düzenli olması ve defterlerin birbirini doğrulaması gerekir.

Açıklama / detay içerik: Ticari defterler, tacirin ticari işletmesiyle ilgili işlemlerini ve borç-alacak ilişkilerini göstermelidir. Defterlerin açılış ve kapanış onaylarının zamanında yaptırılması, kayıtların gerçeğe ve işin niteliğine uygun olması, belgelerle desteklenmesi önemlidir. Mahkeme, ticari defterleri incelerken yalnızca bir tarafın sunduğu kayda değil, defterlerin tamamına, dayanak belgelere ve karşı tarafın kayıtlarına da bakabilir.

Usulüne uygun tutulan defter kayıtları, sahibi lehine delil oluşturabileceği gibi sahibi aleyhine de sonuç doğurabilir. Tacir, kendi defterlerinde yer alan aleyhe kayıtları görmezden gelemez. Defterlerin hiç ibraz edilmemesi, kayıtların eksik olması veya defterlerin kanuna aykırı tutulması hâlinde defillerin delil değeri zayıflayabilir.

Temel maddeler: Ticari defterler uyuşmazlıklarda delil olarak kullanılabilir. Defterlerin kanuna uygun tutulması gerekir. Açılış ve kapanış onayları önemlidir. Kayıtlar dayanak belgelerle desteklenmelidir. Defter sahibi hem lehine hem de aleyhine olan kayıtlarla bağlı olabilir.

Dikkat edilmesi gerekenler: Bir defterin işletmede bulunması, tek başına delil niteliği taşıdığı anlamına gelmez. Defterlerin hangi tarihte ve nasıl tutulduğu, onaylarının bulunup bulunmadığı ve kayıtların birbirini doğrulayıp doğrulamadığı incelenmelidir. Elektronik defterlerde teknik bütünlük, değişmezlik ve kayıtların güvenilirliği ayrıca değerlendirilir. Defterlerin seçilerek yalnızca belirli sayfalarının sunulması delil değerlendirmesini olumsuz etkileyebilir.