Anayasa Mahkemesinde iptal davası ve soyut norm denetimi
İptal davası, bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin Anayasa’ya aykırı olduğu iddiasıyla Anayasa Mahkemesinden iptalinin istenmesidir. Soyut norm denetiminde, belirli bir davada uygulanma şartı aranmaksızın normun Anayasa’ya uygunluğu incelenir.
Genel açıklama: Anayasa Mahkemesi, kendisine yetkili makamlar tarafından açılan iptal davaları yoluyla kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü hükümlerinin Anayasa’ya uygunluğunu denetler. Bu denetim, somut bir uyuşmazlıktan bağımsız olarak gerçekleştirildiği için soyut norm denetimi olarak adlandırılır.
Açıklama / detay içerik: İptal davası açma yetkisi Anayasa’da belirtilen kişi ve kurumlarla sınırlıdır. Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biri oranındaki milletvekilleri belirli normlar hakkında iptal davası açabilir. Dava açılırken normun hangi hükümlerinin, Anayasa’nın hangi maddelerine aykırı olduğu açıkça gösterilmelidir. Anayasa Mahkemesi, başvuruyu görev, süre, yetki ve esas bakımından inceler.
Temel maddeler: İptal davası Anayasa Mahkemesinde açılır. Soyut norm denetiminde somut bir dava şartı aranmaz. İptal davası açma yetkisi sınırlı sayıdaki makam ve kişilere aittir. Başvuru belirli süre içinde yapılmalıdır. Anayasa Mahkemesi normu tamamen veya kısmen iptal edebilir.
Dikkat edilmesi gerekenler: Her kişi doğrudan Anayasa Mahkemesine iptal davası açamaz. İptal davası ile bireysel başvuru birbirinden farklıdır. İptal davasında başvurucunun kişisel bir hakkının ihlal edilmesi şartı aranmaz; normun Anayasa’ya aykırılığı incelenir. İptal davası açma süresi ve başvurunun yetkili makam tarafından yapılması özel önem taşır.
Mevzuat referansları
Kaynaklar
Bu konuyu kendi durumunuza göre değerlendirmek ister misiniz?
AI'ya bu konuyu sorBu bilgi hukuki tavsiye değildir.