Anayasa Mahkemesinde şekil denetimi

Genel açıklama: Anayasa Mahkemesi, bazı normları yalnızca içerikleri bakımından değil, yasama sürecinde uyulması gereken anayasal usuller bakımından da denetleyebilir.

Açıklama / detay içerik: Şekil denetimi; kanunun teklif edilmesi, görüşülmesi, kabul edilmesi veya anayasal olarak öngörülen usullere uygun biçimde oluşturulup oluşturulmadığıyla ilgilidir. Esas denetiminde ise düzenlemenin içeriğinin Anayasa’daki hak ve ilkelere uygunluğu incelenir.

Kanunların şekil bakımından denetimi belirli süre ve başvuru kurallarına tabidir. Anayasa’da şekil denetimi bakımından özel düzenlemeler bulunduğundan, her usul eksikliği otomatik olarak iptal sonucu doğurmaz.

Anayasa değişikliklerinde şekil denetiminin kapsamı daha sınırlıdır. Anayasa Mahkemesi, Anayasa değişikliklerini yalnızca teklif ve oylama çoğunluğu ile ivedilikle görüşülme yasağına uyulup uyulmadığı bakımından inceleyebilir.

Temel maddeler: Anayasa’nın 148. maddesi şekil ve esas denetimini, 150. maddesi iptal davasını açabilecek kişi ve grupları, 148. maddenin devamındaki hükümler ise Anayasa değişikliklerinin denetim sınırlarını düzenler.

Dikkat edilmesi gerekenler: Şekil denetimi ile esas denetimi birbirine karıştırılmamalıdır. Bir düzenlemenin Meclis’te usulüne uygun kabul edilmesi, içeriğinin Anayasa’ya uygun olduğu anlamına gelmez. Aynı şekilde içerik bakımından Anayasa’ya uygun görünen bir düzenlemede anayasal yasama usulü ihlal edilmiş olabilir.