Anayasa Mahkemesine itiraz yolu

Genel açıklama: İtiraz yolu, devam eden bir mahkeme davasında uygulanacak hukuk kuralının Anayasa’ya aykırı olduğu iddiasının Anayasa Mahkemesine taşınmasını sağlar. Bu yol, herkesin doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmasından farklıdır.

Açıklama / detay içerik: İtiraz yolunun kullanılabilmesi için öncelikle bir mahkeme önünde görülmekte olan gerçek ve güncel bir dava bulunmalıdır. Anayasa’ya aykırılığı ileri sürülen kural, o davada uygulanacak nitelikte olmalıdır.

Mahkeme, kuralı kendisi Anayasa’ya aykırı görürse Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Taraflardan biri aykırılık iddiasında bulunmuşsa mahkeme bu iddiayı ciddi bulduğu takdirde yine Anayasa Mahkemesine başvurabilir.

Anayasa Mahkemesi başvuruyu inceleyerek kuralın Anayasa’ya uygun olup olmadığına karar verir. Mahkemenin başvuru yapabilmesi için kuralın davanın sonucunu etkileyebilecek nitelikte olması gerekir. Davayla ilgisi bulunmayan bir kanun hükmü hakkında itiraz yoluna başvurulamaz.

Anayasa Mahkemesi başvuru konusu kuralı iptal ederse, bu karar somut davanın yanı sıra aynı kuralın uygulanacağı diğer uyuşmazlıklar bakımından da önem taşıyabilir. Ancak Anayasa Mahkemesi’nin incelemesi, başvuruya konu edilen normla sınırlıdır.

Temel maddeler: Anayasa’nın 152. maddesi itiraz yolunu ve bekletici mesele usulünü düzenler. 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesi mahkemelerin itiraz başvurusunu, 41. maddesi ise Anayasa Mahkemesinin başvuruyu inceleme usulünü düzenler.

Dikkat edilmesi gerekenler: Her Anayasa’ya aykırılık iddiası Anayasa Mahkemesine gönderilmez. Kuralın davada uygulanacak olması, aykırılık iddiasının ciddi bulunması ve mahkemenin başvuru şartlarının gerçekleştiğini kabul etmesi gerekir. İtiraz yolu ile bireysel başvuru birbirinden farklıdır.