Bütçe hakkı ve bütçe kanunu

Genel açıklama: Bütçe, devletin belirli bir dönem içindeki gelir ve gider tahminlerini ve bu gelirlerle giderlerin uygulanmasına ilişkin kuralları gösteren temel mali belgedir. Bütçe hakkı, kamu kaynaklarının kullanılmasında Türkiye Büyük Millet Meclisinin yetkisini ve denetimini güvence altına alır.

Açıklama / detay içerik: Merkezi yönetim bütçe kanun teklifi, Cumhurbaşkanı tarafından mali yılbaşından en az yetmiş beş gün önce Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulur. Teklif, Bütçe Komisyonunda görüşülür ve mali yılbaşına kadar Genel Kurulda karara bağlanır. Bütçe kanununda, bütçeyle ilgili hükümler dışında hiçbir hükme yer verilemez. Bütçenin uygulanması sırasında ödeneklerin kullanılması, aktarılması ve kamu giderlerinin yapılması Anayasal ve kanuni kurallara bağlıdır.

Temel maddeler: Merkezi yönetim bütçe kanun teklifini Cumhurbaşkanı sunar. Bütçe teklifi mali yılbaşından önce TBMM tarafından görüşülüp karara bağlanır. Bütçe kanunu bütçeyle ilgili hükümler içermelidir. Bütçe kanunuyla düzenlenemeyecek konulara ilişkin sınırlamalar bulunur. Kamu harcamalarının bütçe ve kanuni ödenek çerçevesinde yapılması gerekir.

Dikkat edilmesi gerekenler: Bütçe kanunu ile genel kanunlar aynı işleve sahip değildir. Bütçe kanununa bütçeyle ilgisi olmayan hükümlerin eklenmesi Anayasal sınırlandırmalarla karşılaşabilir. Bütçenin kabul edilmemesi hâlinde kamu hizmetlerinin tamamen durması söz konusu olmaz; Anayasa’da geçici bütçe ve önceki yıl bütçesinin belirli koşullarda uygulanmasına ilişkin düzenlemeler bulunur. Bütçe hakkı, kamu gelirlerinin toplanması kadar kamu giderlerinin denetlenmesini de kapsar.