Dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması

Genel açıklama: Türk Medeni Kanunu’na göre herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır. Hukuk düzeni, bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını korumaz.

Açıklama / detay içerik: Dürüstlük kuralı, kişilerin hukuki ilişkilerde karşı tarafın güvenini boşa çıkarmayacak, hakkaniyete ve objektif iyi niyet ölçülerine uygun davranmasını ifade eder. Hakkın kötüye kullanılması ise kişinin kendisine tanınan bir hakkı amacına aykırı, karşı tarafı zarara uğratacak veya hukuk düzeninin temel değerleriyle çelişecek şekilde kullanmasıdır. Bu ilke, sözleşmelerden mülkiyet ilişkilerine, aile hukukundan usulî işlemlere kadar birçok alanda uygulanabilir.

Temel maddeler: Hakların kullanılmasında dürüstlük kuralına uyulmalıdır. Borçlar dürüstlük kurallarına uygun biçimde yerine getirilmelidir. Açıkça kötüye kullanılan haklar hukuk düzeni tarafından korunmaz. Hakkın kötüye kullanılıp kullanılmadığı somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. İyi niyet, dürüstlük kuralından farklı olarak kişinin bir hukuki engeli bilmemesi veya bilmesinin gerekmemesi hâlini ifade eder.

Dikkat edilmesi gerekenler: Her hakkın kullanılması hakkın kötüye kullanılması anlamına gelmez. Değerlendirme yapılırken hakkın amacı, kullanım biçimi, karşı taraf üzerindeki etkisi ve somut olayın koşulları birlikte ele alınmalıdır. Dürüstlük kuralı, kanunda açıkça düzenlenmeyen her konuda sınırsız bir takdir yetkisi vermez. Bir davranışın hakkın kötüye kullanılması sayılabilmesi için açık ve objektif bir aykırılık bulunmalıdır.