Evliliğin butlanı: mutlak ve nispi butlanın şartları

Bu makale, kanuna aykırı kurulmuş bir evliliğin hangi durumlarda geçersiz sayılabileceğini ve bu geçersizliğin nasıl ileri sürüleceğini açıklar. Mutlak butlan, evliliğin kuruluşunda kanunda sayılan ağır bir engel bulunması hâlinde gündeme gelir. Nispi butlan ise geçici ayırt etme gücü kaybı, yanılma, aldatma veya korkutma gibi evlenme iradesini etkileyen belirli durumlarda söz konusu olabilir.

Her iki durumda da evlilik, taraflardan biri geçersiz olduğunu ileri sürdüğü için kendiliğinden ortadan kalkmaz; kural olarak mahkeme kararı gerekir. Davayı kimin açabileceği, dava hakkının ne zaman başlayıp sona ereceği ve hangi sürenin uygulanacağı butlan sebebine göre değişir. Küçük veya kısıtlı kişinin yasal temsilci izni olmadan evlenmesi ve bekleme süresine uyulmaması gibi hâller de farklı maddelerde ayrıca düzenlenmiştir.

Butlan kararı verilinceye kadar evlilik hukuki sonuçlarını sürdürür. Karar verilirse çocukların hukuki durumu, iyi niyetli eşin kişisel durumu, mal rejiminin tasfiyesi, nafaka, tazminat ve soyadı gibi konular gündeme gelir. Bu nedenle makale; butlan sebebini, dava hakkını, süreleri ve kararın sonuçlarını birbirinden ayrı açıklamalıdır.