Hizmet Buluşları ve Çalışan Buluşçunun Hakları

Çalışanın işyerindeki görevi gereği ya da büyük ölçüde işletmenin veya kamu idaresinin deneyim ve çalışmalarına dayanarak yaptığı buluş, hizmet buluşu sayılabilir. Bu koşulların dışında kalan buluşlar serbest buluş olarak değerlendirilir. Sınai Mülkiyet Kanunu, bu iki buluş türü için farklı bildirim ve hak süreçleri öngörür.

Çalışan, hizmet buluşunu işverene yazılı ve gecikmeksizin bildirmelidir. Bildirimde teknik çözüm ve buluşa katkıda bulunan kişiler açıklanır. İşverenin buluş üzerinde tam veya kısmi hak talep etmesi kanunda belirlenen usule tabidir. Tam hak talebinde buluş üzerindeki hakların işverene geçmesi; kısmi hak talebinde ise çalışanın buluş üzerindeki haklarının ve işverenin kullanım imkânının farklı biçimde değerlendirilmesi söz konusu olabilir.

Çalışan buluşçu, kanundaki koşullara göre buluşu için makul bir bedel talep edebilir. Serbest buluşlarda da buluşun işverenin faaliyet alanıyla ilgisine göre bildirim ve işverene teklif yükümlülükleri doğabilir. Yükseköğretim kurumlarında veya kamu destekli projelerde ortaya çıkan buluşlara ilişkin özel hükümler bulunduğundan, her çalışan buluşuna aynı süreç uygulanmaz.