Kira sözleşmesinin kesin hükümsüzlüğü ve geçersizliğin sonuçları

Genel açıklama: Sözleşme özgürlüğü kira sözleşmeleri bakımından sınırsız değildir. Taraflar kira koşullarını serbestçe belirleyebilir; ancak emredici hukuk kurallarına, kamu düzenine, kişilik haklarına ve ahlaka aykırı hükümler kararlaştıramaz.

Açıklama / detay içerik: Bir sözleşme hükmünün geçersiz olması her zaman bütün kira sözleşmesinin geçersiz olduğu anlamına gelmez. Sözleşmenin geri kalan kısmı geçersiz hüküm olmadan da ayakta kalabiliyorsa yalnızca ilgili hüküm uygulanmayabilir.

Kira sözleşmesinin baştan itibaren geçersiz olduğu ileri sürülüyorsa tarafların taşınmazı teslim alması, kullanması ve kira ödemesi gibi sonraki davranışları da değerlendirilir. Kullanım gerçekleşmişse haksız kullanım, denkleştirme veya verilenlerin iadesi gibi sonuçlar gündeme gelebilir.

Kira sözleşmesindeki geçersiz hüküm, kanunun emredici hükmüyle değiştirilebilir. Özellikle kiracının kanundan doğan korumasını tamamen ortadan kaldıran veya kiracıya kanunda öngörülenden daha ağır bir yük getiren hükümler ayrıca incelenmelidir.

Temel maddeler: Sözleşme özgürlüğünün sınırları ve kesin hükümsüzlük 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 26. ve 27. maddelerinde, sözleşmenin kısmi hükümsüzlüğü ise 27. maddenin devamında düzenlenir.

Dikkat edilmesi gerekenler: Her hukuka aykırılık aynı sonucu doğurmaz. Bazı hükümler kesin hükümsüz olabilir, bazıları iptal edilebilir nitelikte olabilir veya yalnızca kanundaki emredici hüküm uygulanabilir. Kira sözleşmesi incelenirken geçersiz olduğu ileri sürülen hükmün sözleşmenin tamamına etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.