Sigortalılığın başlangıcı ve işverenin bildirim yükümlülüğü

Sigortalılık, kişinin sosyal sigorta haklarından yararlanabilmesi bakımından temel hukuki statüdür. Bir işverene bağlı olarak hizmet akdiyle çalışan kişiler, kanunda belirtilen şartların oluşmasıyla 4/1-a kapsamında sigortalı sayılabilir.

İşveren, işçinin işe başlamasından önce veya kanunda belirtilen süre içinde sigortalı işe giriş bildirgesini düzenleyerek Sosyal Güvenlik Kurumuna vermelidir. Bildirimin yapılmaması veya geç yapılması, işçinin sigortalılık haklarını ve işverenin idari sorumluluğunu etkileyebilir.

İşçinin fiilen çalışmaya başlaması, sigortalılığın tespitinde önemli bir unsurdur. İşverenin kayıt dışı çalıştırması, işe giriş bildirgesi vermemesi veya gerçek ücret üzerinden bildirim yapmaması hâlinde hizmet tespiti ve prim farkı sorunları ortaya çıkabilir.

Sigortalı, e-Devlet veya Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtları üzerinden işe girişinin, prim günlerinin ve prime esas kazançlarının doğru bildirilip bildirilmediğini kontrol etmelidir.

İşe giriş bildirgesinin verilmiş olması, bildirilen tüm çalışma süresinin veya ücretin doğru olduğu anlamına gelmez. Fiilî çalışma, ücret, işyeri ve sigortalılık niteliği ayrıca incelenebilir.

İşçi, iş sözleşmesini, işe giriş bildirgesini, ücret bordrolarını, banka ödemelerini, puantaj kayıtlarını ve çalışma ilişkisini gösteren diğer belgeleri saklamalıdır. Kayıt dışı çalışma iddiasında tanık anlatımları ve işyeri kayıtları da önem taşıyabilir.