Tenkis davası: saklı payı ihlal eden kazandırmaların azaltılması

Saklı pay, Türk Medeni Kanunu’nun bazı mirasçılar için koruduğu ve mirasbırakanın tamamen ortadan kaldıramayacağı miras payıdır. Mirasbırakan, malvarlığının tasarruf edilebilir kısmı üzerinde serbestçe işlem yapabilir. Ancak bu serbestlik, saklı paylı mirasçıların kanuni haklarını ihlal edecek ölçüde kullanılamaz.

Tenkis davası açılmadan önce terekenin gerçek ve net değeri belirlenir. Mirasbırakanın borçları, cenaze giderleri, tereke borçları ve diğer kanuni indirimler hesaplandıktan sonra saklı paylı mirasçıların payları tespit edilir. Daha sonra vasiyetname veya karşılıksız kazandırmaların bu payları ihlal edip etmediği incelenir.

Saklı payın ihlal edildiği belirlenirse, ihlal edilen miktar kadar tenkis yapılır. Bu nedenle tenkis davası, vasiyetnamenin veya bağışın tamamının hükümsüz olduğu anlamına gelmez. Hukuken geçerli olan tasarruf, yalnızca saklı payı aşan kısmı bakımından azaltılır.

Tenkis davası ile vasiyetnamenin iptali davası birbirinden farklıdır. Vasiyetnamenin iptalinde ehliyetsizlik, irade sakatlığı, hukuka aykırılık veya şekil eksikliği gibi nedenler incelenir. Tenkis davasında ise vasiyetname geçerli olsa bile saklı payı ihlal eden kısmın azaltılması istenir.

Tenkis hesabında mirasbırakanın ölüm tarihi, kazandırmanın tarihi, kazandırmanın niteliği, mirasçıların sıfatı ve saklı pay oranları önemlidir. Dava açılmadan önce mirasçılık belgesi, vasiyetname, tapu kayıtları, banka kayıtları ve karşılıksız kazandırmalara ilişkin belgeler incelenmelidir.

Tenkis davasındaki süreler hak kaybına yol açabilecek niteliktedir. Bu nedenle mirasçının saklı pay ihlalini ve yapılan kazandırmayı ne zaman öğrendiği önem taşır. Somut olayda dava süresi ayrıca değerlendirilmelidir.