Tüketici sözleşmelerinde haksız şart

Tüketici sözleşmelerinde haksız şart, sözleşmenin tüketiciyle bireysel olarak müzakere edilmeden hazırlanmış ve dürüstlük kuralına aykırı biçimde tüketici aleyhine önemli bir dengesizlik oluşturan hükümdür.

Sözleşmenin önceden hazırlanmış olması tek başına bütün hükümlerin haksız şart olduğu anlamına gelmez. Ancak tüketicinin sözleşme hükmünün içeriğine etki etme imkânı bulunmamışsa ve hüküm satıcı veya sağlayıcıya tüketici aleyhine geniş bir yetki veriyorsa haksız şart incelemesi yapılabilir.

Tüketicinin kanuni haklarını sınırlayan, satıcı veya sağlayıcının sorumluluğunu ölçüsüz biçimde kaldıran, tüketicinin sözleşmeden doğan yükümlülüklerini ağırlaştıran veya satıcıya tek taraflı değişiklik yapma yetkisi veren hükümler somut olaya göre haksız şart niteliği taşıyabilir.

Haksız şartın sözleşmede bulunması, kural olarak sözleşmenin tamamını geçersiz hâle getirmez. Haksız şart tüketici bakımından kesin olarak hükümsüzdür; sözleşmenin diğer hükümleri geçerliliğini koruyabilir.

Sözleşme hükümleri açık, anlaşılır ve okunabilir biçimde düzenlenmelidir. Açık olmayan veya birden fazla anlama gelen hükümler tüketicinin aleyhine yorumlanamaz.

Tüketici, sözleşmenin bir örneğini, ön bilgilendirme metnini ve kendisinden talep edilen ücretleri saklamalıdır. Haksız şart iddiası değerlendirilirken sözleşmenin tamamı, hükmün amacı, tarafların konumu ve tüketici aleyhine oluşan dengesizlik birlikte incelenir.