Anayasa Hukuku
Temel hak ve özgürlükler, devletin yapısı ve bireysel başvuru.
Mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı
Mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı, adil yargılanma ve hukuk devleti ilkelerinin temel unsurlarındandır. Hâkimlerin karar verirken herhangi bir makamdan emir veya talimat almaması gerekir.
Seçme, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkı
Seçme ve seçilme hakkı, vatandaşların devlet yönetimine katılmasını sağlayan temel siyasi haklardan biridir. Bu hak, Anayasa’da belirlenen seçim ilkeleri ve kanuni sınırlamalar çerçevesinde kullanılır.
Anayasa değişikliği usulü
Anayasa’nın değiştirilmesi, normal kanunların çıkarılmasından daha ağır usullere bağlanmıştır. Bunun amacı, anayasal düzenin sık ve kolay biçimde değiştirilmesini önlemek ve temel hükümleri korumaktır.
Olağanüstü hâl ilanı ve olağanüstü hâl döneminde temel haklar
Olağanüstü hâl, savaş, ciddi kamu düzeni tehdidi, doğal afet, salgın hastalık veya ağır ekonomik bunalım gibi durumlarda başvurulabilen anayasal bir yönetim usulüdür.
Dilekçe, bilgi edinme ve Kamu Denetçiliği hakkı
Vatandaşlar, kendileriyle veya kamu kurumlarıyla ilgili taleplerini, şikâyetlerini ve görüşlerini yetkili makamlara yazılı olarak iletebilir. Ayrıca kamu kurumlarından bilgi ve belge isteme ve idarenin işlem ve eylemlerine karşı Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurma imkânı bulunmaktadır.
Boşanılan eşle fiilen birlikte yaşanması hâlinde aylığın kesilmesi
Anayasa Mahkemesi, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı tespit edilen kişilerin ölüm geliri veya aylığının kesilmesini ve yapılan ödemelerin geri alınmasını öngören kuralı Anayasa’ya uygun bulmuştur.
Cinsiyet değişikliğine mahkeme izni verilmesi
Anayasa Mahkemesi, cinsiyet değişikliği için mahkemeden izin alınmasını öngören kuralın Anayasa’ya aykırı olmadığına karar vermiştir.
Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılarının sorumluluğu
Anayasa Mahkemesi, elektronik ticaret platformlarının, platformda satılan mal veya hizmetlerin hukuka aykırılığından hiçbir durumda sorumlu tutulamayacağını öngören kuralları tüketicilerin mülkiyet hakkı ve tüketicinin korunması ilkesi bakımından iptal etmiştir.
Bilgisayar ve dijital kayıtlarda arama, kopyalama ve el koyma
Anayasa Mahkemesi, bilgisayar ve dijital kayıtlarda arama, kopyalama ve el koyma işlemlerini düzenleyen bazı kuralları, kişisel verilerin korunması ve özel hayata saygı hakkı bakımından yeterli güvence içermediği gerekçesiyle iptal etmiştir.
Vergi mükelleflerine elektronik tebligat düzenlemesi
Anayasa Mahkemesi, vergi mükelleflerine elektronik adres kullanma zorunluluğu getirme ve elektronik tebligatın usul ve esaslarını belirleme konusunda Hazine ve Maliye Bakanlığına sınırsız yetki veren kuralı Anayasa’ya aykırı bularak iptal etmiştir.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na Göre Basın Hürriyeti ve Sansür Yasağı
Anayasa hukuku çerçevesinde basının hür olması, sansür edilememesi ve vatandaşların haber alma ile bilgi edinme haklarının güvence altına alınması, demokratik bir toplumun ve çoğulcu sistemin en temel dayanaklarından biridir.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na Göre Suç ve Cezalara İlişkin Esaslar
Anayasa hukukunun ve ceza adalet sisteminin en kritik güvencelerinden biri; kimsenin kanunen suç sayılmayan bir fiilden dolayı cezalandırılamayacağını, suçluluğu kesinleşene kadar herkesin masum sayılacağını (masumiyet karinesi) ve cezaların şahsiliğini güvence altına alan kurallardır.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na Göre Özel Hayatın Gizliliği ve Konut Dokunulmazlığı
Anayasa hukukunda bireylerin temel hak alanını koruyan en kritik güvencelerden biri, herkesin özel ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkı ile özel hayatın gizliliği ve konut dokunulmazlığı ilkeleridir. Bu haklar, devletin veya üçüncü kişilerin bireyin özel alanına keyfi müdahalesini kesin olarak yasaklar.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na Göre Kanun Önünde Eşitlik ve Anayasanın Üstünlüğü İlkesi
Anayasa hukukunun en temel ve herkesin bilmesi gereken ilkelerinden biri, hiçbir kişi, zümre veya sınıfa ayrıcalık tanınmamasını öngören kanun önünde eşitlik ile tüm devlet organlarını ve kanunları bağlayan Anayasanın üstünlüğü kuralıdır. Bu ilkeler, hukuk devletinin omurgasını oluşturur.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na Göre Hak Arama Hürriyeti ve Dilekçe Hakkı
Anayasa hukuku ve idare hukuku çerçevesinde her vatandaşın meşru vasıf ve yollardan yararlanarak yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunmada bulunma hakkı (hak arama hürriyeti) ile kamu kurumlarına ve TBMM'ye dilekçe verme hakkı, demokratik hukuk devletinin ve yasal okuryazarlığın en temel güvencelerindendir.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na Göre Devletin Temel Nitelikleri ve Anayasa Hukukunun Koruma Altındaki Esasları
Anayasa hukuku; devletin temel örgütlenmesini, iktidarın kullanım biçimlerini, yasama, yürütme ve yargı organları arasındaki denge ve denetim mekanizmalarını ve bireylerin temel hak ve özgürlüklerini düzenleyen en üst hukuk dalıdır. Türk anayasa sisteminde devletin şekli, cumhuriyetin temel nitelikleri ve anayasal düzenin omurgasını oluşturan temel kurallar, değiştirilmesi dahi teklif edilemeyen maddelerle en katı şekilde güvence altına alınmıştır.
Anayasa Mahkemesi'nin Siyasi Partilere Yönelik Denetim ve Yaptırım Yetkileri
Anayasa Mahkemesi (AYM), siyasi partilerin anayasal düzene, hukuka ve demokratik ilkelere uygun faaliyet gösterip göstermediğini denetleyen, mali hesaplarını inceleyen ve gerekli durumlarda temelli kapatma ya da devlet yardımından yoksun bırakma gibi yaptırımlar uygulayan anayasal yargı merciidir. Doğrudan rekonstrüktif veya resen bir siyasi parti kapatma davası açamaz; süreç Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın açtığı dava ile başlar.
Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yargı yetkisi
Anayasa Mahkemesi, belirli üst düzey kamu görevlilerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılayan ve bu yargılama sonucunda karar veren en yüksek mahkemedir.
Anayasa Mahkemesinin kuruluşu ve çalışma esasları
Anayasa Mahkemesi on beş üyeden kurulu olup, üyelerin seçimi, görev süresi, çalışma usulleri ve heyetlerin teşekkülü Anayasa ve kanunla belirlenmiştir.
Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru
Kamu gücü tarafından temel hak ve özgürlüklerinin ihlal edildiğini düşünen kişiler, başvuru yollarını tükettikten sonra otuz gün içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilir.
Bu bilgi hukuki tavsiye değildir.